Μικρές Μουσικές Ιστορίες... Dmitri Shostakovich/Piano Concerto Νo 2 από δώρο γενεθλίων στην Fantasia του Disney και στη Μουσική Γεωγραφία της ΝΕΡΙΤ.

Dmitri & Maxim Shostakovich 

Αλήθεια ποιο παιδί σήμερα ονειρεύεται για δώρο γενεθλίων το δικό του πιάνο κονσέρτο; Ο Dmitri Shostakovich έγραφε κατά καιρούς έργα για τα παιδιά του.  Ένα concertino για δύο πιάνα ήταν το πιο σύνθετο έργο αναφέρει ο γιος του Maxim. Εκείνος όμως  ονειρευόταν "a big, serious piano concerto". Τελικά το όνειρό του έγινε πραγματικότητα. Με τα πολλά  ο Shostakovitch γράφει  και φυσικά του αφιερώνει για τα  19 γενέθλιά του το 2^ο Κονσέρτο για πιάνο. Η πρεμιέρα του έργου έγινε  στις 10 Μαΐου 1957 ημέρα των γενεθλίων του Maxim με τον ίδιο τον νεαρό στο πιάνο. H δυναμική ερμηνεία του και μόνο του εξασφάλισε την είσοδό του στο Κονσερβατουάρ της Μόσχας.  

 O Dmitri Shostakovich με τα παιδιά του

Ο Παναγιώτης Θεοδοσίου σε πρόσφατο άρθρο του στο δικτυακό περιοδικό TAR  σημειώνει ότι το κονσέρτο βασίζεται σε ένα σενάριο εμπνευσμένο  από μικρές καθημερινές αλήθειες της παιδική ηλικία του Maxim.

"Ο πατέρας του δίδασκε πώς συνθέτουμε, τις φόρμες, τις μετατροπίες, τα ηχοχρώματα. Πώς με τις νότες μπορούμε ακόμα και να περιγράψουμε ένα παιχνίδι με τα στρατιωτάκια μας" ..."ο πατέρας γράφει στο πεντάγραμμο για την χαρούμενη αθωότητα του μικρού παιδιού που από μωρό γίνεται ένας μικρός συνάδελφος".

‘Εκτοτε το κονσέρτο πέρασε από πατέρα σε γιο και από γιο σε εγγονό. Ο Maxim Shostakovich, ως διακεκριμένος διευθυντής ορχήστρας πλέον, διευθύνει και ηχογραφεί  το "δώρο" του αυτή τη φορά όμως με τον γιο του  Dmitri (junior) σε ρόλο σολίστα (click here to listen).

Maxim,  Dmitri (junior) & Dmitri Shostakovich

Το έργο αυτό καθ’ αυτό είναι ίσως το πρώτο του συνθέτη, απελευθερωμένο από το βάρος του Σταλινισμού. Χαρακτηρίζεται από δυναμισμό και απλότητα - ειδιαίτερα το δεύτερο μέρος - που αρμόζει στη μουσική ιδιοφυΐα του Shostakovich. Το 2000 οι παραγωγοί της Disney επιλέγουν το πρώτο μέρος του για να ντύσουν μουσικά την ιστορία του Μολυβένιου Στρατιώτη στην νέα έκδοση της κινηματογραφικής ταινίας  Fantasia.  

Στη χώρα μας το έργο αυτό δεν ακούγεται συχνά. Το Ελληνικό κοινό θα έχει την ευκαιρία να το παρακολουθήσει  ανάμεσα σε άλλα έργα της Ρωσικης μουσικής, στα πλαίσια της τηλεοπτικής εκπομπής «Μουσική Γεωγραφία». (click here to view). Με την Εθνική Συμφωνική Ορχήστρα της ΝΕΡΙΤ συμπράττουν δύο διαπρεπείς Έλληνες μουσικοί, η πιανίστα Έφη Αγραφιώτη και ο διευθυντής ορχήστρας Ερρίκος Φρεζής. 

'Eφη Αγραφιώτη

Ερρίκος Φρεζής

Κείμενο Επιμέλεια Παρουσίασης:

Αναστασία Τσαγκάρη

Μικρές Μουσικές Ιστορίες... Dmitri Shostakovitch Leningrad Symphony μια ιστορία πολέμου!

Χειρόγραφο απόσπασμα της συμφωνίας

"Ούτε οι απάνθρωπες επιδρομές, ούτε τα γερμανικά αεροπλάνα, ούτε ακόμη η θλιβερή ατμόσφαιρα της πολιορκημένης πόλης μπορούσαν να εμποδίσουν την ορμή της σκέψης μου... Δούλεψα με υπεράνθρωπη ένταση όπως δεν είχα δουλέψει ποτέ ξανά"

Στρατιώτης αγοράζει εισιτήριο για τις 9/8/1942

Με αυτά τα λόγια περιγράφει ο Dmitri Shostakovitch τη δημιουργία της 7^ης Συμφωνίας, έργο αφιερωμένο στην πόλη του Leningrad, σύμβολο αντίστασης ενάντια στο Χιτλερικό Ναζισμό. Η σύνθεσή της ολοκληρώθηκε  μέσα στην καρδιά του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου τον Δεκέμβριο του 1941. Προϊόν ή όχι της Γερμανικής εισβολής στην Σοβιετική Ένωση, αποτελεί  ακόμη και σήμερα σημείο διένεξης των ιστορικών. Ο ίδιος ο συνθέτης πάντως αναφέρει ότι είχε άλλους «εχθρούς» της ανθρωπότητας στο μυαλό του όταν συνέθεσε το βασικό θέμα του πρώτου μέρους της συμφωνίας. Η παγκόσμια πρώτη παρουσίαση του έργου έγινε στην πόλη Kuibyshev (σημερινή Σαμάρα) στις 5 Μαρτίου του 1942 με την Ορχήστρα του Θεάτρου Bolshoi και τον Samuil Samosud στο πόντιουμ.

karl Eliasberg πρόβα με την ορχήστρα

Γενική Δοκιμή 

Η πρεμιέρα της συμφωνίας στην πόλη του Leningrand δόθηκε λίγους μήνες μετά, στις 9 Αυγούστου του 1942. Πολεμικά αεροσκάφη πέρασαν την παρτιτούρα στην πολιορκημένη πόλη. O αρχιμουσικός Karl Eliasberg συγκάλεσε σε πρώτη πρόβα την Ραδιοφωνική Ορχήστρα του Leningrand όπου εμφανίστηκαν μόνο 15 μουσικοί. Απευθύνθηκε έκκληση στην πρώτη γραμμή μάχης για οποιονδήποτε μπορούσε να παίξει μουσικό όργανο. Οι συνθήκες ήταν τόσο απελπιστικές ώστε τρία μέλη της ορχήστρας πέθαναν από την πείνα πριν την πρεμιέρα. Για να μη διακόψουν οι Γερμανοί την εκτέλεση του έργου, προγραμματίστηκε να προηγηθεί σοβιετικός βομβαρδισμός. Οι Ρώσοι στρατιώτες έστησαν  μεγάφωνα για να μεταδοθεί η συμφωνία στην ουδέτερη ζώνη μεταξύ των εχθρικών γραμμών. Δυστυχώς η ιστορική, οπτικοακουστική καταγραφή εκείνης της πρεμιέρας καταστράφηκε μετά από εντολή του ιδίου του Στάλιν. Η μουσική ήταν πράξη πολέμου.

Κείμενο-Επιμέλεια Παρουσίασης: Αναστασία Τσαγκάρη